homepage
actualiteiten
archief
Ballooërveld
belvedères
bermbeheer ecologisch algemene info
bermbeheer project Natuurplatform
bevers
boeren & natuur
bugxter
contact
das
data die interessant zijn
Duinweg-Beekdal (project-algemeen)
Duinweg-Beekdal (eerste aanzet)
Duinweg-Beekdal - ENQUETE
Duinweg-Beekdal (actueel)
EHS (ecologische hoofdstructuur)
Faunapassages - algemeen
Faunapassage - A28
fietspad Okkenveen aanleg
fietspad - paradise lost
fietspad Okkenveen protest
fietspad inspreken NBEL
fietspad-brief NBEL
fietspad-brief Gemeente
fietspad-handhavingsverzoek-LNV
fietspad officiele opening
fietspad aanzet evaluatie
fietspad monitoring
gastransportleiding
INTO NATURE - kunstproject
Landgoed Buiten - (RO-Tynaarlo)
links
Natuur en recreatie
Natuurplatform-oprichting
Natura 2000
New Forest
nieuwsbrieven
roggelelie
Ruimtelijke Ordening-algemeen
RO-Gemeente Assen Structuurvisie
RO-Gem. Tynaarlo Bestemmingsplan
RO-Omgevingsvisie Prov. Drenthe
Transferium De Punt
vogels en recreatie
Westerlanden-Besloten Venen
Wildeveen

N
Nieuwsbrief
EEN AANZET TOT ECOLOGISCH BERMBEHEER naar algemene info
over bermbeheer
Op deze pagina's doen we verslag van onze inspanningen om via ons project ECOLOGISCH BERMBEHEER
de toestand van weg- en waterkanten in het Drentsche Aa gebied te verbeteren.
         
03-04-2012 Gesprek met Ibele Jan Soet van de gemeente Tynaarlo - over het bermbeheer
De projectgroep Ecologisch Bermbeheer heeft in 2011 al een gesprek gevoerd met Ibele Jan Soet van de gemeente Tynaarlo over de mogelijkheden het bestaande bermbeheer te veranderen. Hij liet toen weten, dat in 2012 de contracten met de loonwerkers die het beheer deden, zouden aflopen en de gemeente daarna weer open kon staan voor een andere aanpak. In maart van dit jaar berichtte hij ons, dat hij bezig was met het herzien van het beleid t.a.v. de bermen en sloten in gemeentelijk eigendom. Daartoe wilde hij gesprekken voeren met diverse instanties, waaronder ook het Natuurplatform Drentsche Aa, het IVN, het Waterschap en LTO.
Ter voorbereiding van dit gesprek stuurden we hem een voorstel voor vernieuwing van het bermbeleid, zoals het Natuurplatform dat ziet. Tijdens het gesprek bleek dat hij welwillend stond t.o.v. onze ideeën, maar dat het machinepark van de Gemeente voorlopig nog een belemmering kan vormen. Het is de bedoeling dat de gemeente in de komende periode het grootste deel van het onderhoud zelf gaat doen. En aangezien er ook een maai-zuigcombinatie bij de gemeente aanwezig is, zal die ook waar nodig worden ingezet. Er is voorlopig geen geld beschikbaar voor vernieuwing van het machinepark. (zie voor de nadelen van een maai-zuigcombinatie de link naar de Algemene Uitgangspunten Bermbeheer in de kolom rechts)

Voorstel Natuurplatform

Algemene Uitgangspunten Bermbeheer

Ibele Jan Soet benadrukte verder, dat er binnen de gemeente Tynaarlo ook locaties zijn waar kruidenmengsels zijn toegepast. Sommige van die locaties komen al tot “rust” (dus minder storingsplanten) en geven momenteel al een kleurrijk beeld. Voorbeelden zijn o.a.; bedrijventerrein Vriezerbrug in Tynaarlo (zone tussen de snelweg en bedrijven), Voorkampen in Zuidlaren, Winkelakkers in Zuidlaren, en de Fledders in Vries. De gemeente wil graag meer van deze locaties hebben, maar stuit nu nog vaak op weerstand vanuit de bewoners. Om meer begrip voor dit onderwerp te krijgen wordt er dit jaar een informatiemarkt georganiseerd die in het teken staat van biodiversiteit. informatiemarkt
informatiemarkt biodiversiteit
26-04-2012 Gesprek Natuurplatform met vertegenwoordigers van het IVN uit Eelde, Vries en Zuidlaren
Voorafgaand aan het gesprek van de IVN-afdelingen met Ibele Jan Soet, is er op initiatief van het Natuurplatform gezamenlijk vooroverleg gevoerd om de belangrijke punten op een rijtje te zetten.
In het verleden is met name de afdeling Eelde actief geweest op het gebied van ecologisch bermbeheer. Er is indertijd een uitstekend rapport over ecologisch bermbeheer opgesteld door de Grontmij (Ru Bijlsma), dat als basis moest dienen voor het beheer. Bij de samenvoeging van de gemeenten Vries, Eelde en Zuidlaren is een en ander een beetje op de achtergrond geraakt en heeft de gemeente Tynaarlo het ecologisch sloot- en bermbeheer gedeeltelijk beperkt tot een aantal kansrijke bermen en sloten, mede vanwege de kosten. Ook politiek ligt het vaak moeilijk (klagende mensen). Voor het IVN ligt hier een taak op het gebied van educatie, inventarisatie en monitoring.
In de oude gemeente Vries is op advies van de Vriezer Milieuraad in de jaren '80 begonnen met maaien en afvoeren van een aantal bermen die nog steeds voedselarm waren. (Bij de ruilverkaveling waren nog al wat bermen opgehoogd met grond van elders.) Dit beheer van verschralen, is op sommige bermen tot aan de herindeling doorgezet. Een tijd lang gebeurde dit door boeren in loonwerk die het hooi konden afzetten. Ook werd in die periode van een aantal droge sloten het ene jaar het ene talud en het andere jaar het andere talud geschoond. Dan hoeven de overgebleven vlinders alleen maar de weg over te steken. Na de gemeentelijke herindeling zijn een aantal van de meest geschikte (d.w.z. voedselarme zand)bermen in dit regiem gebleven. Met goed resultaat. Vanwege de kosten is dit beperkt tot slechts enkele bermen, namelijk die waar tegen geringe kosten het meeste resultaat behaald kon worden. Het IVN schreef over dit bermbeheer geregeld artikeltjes in de Vriezer Post. De inventarisatiekaarten dateren van vóór de herindeling en hierop staan de bermen die ecologisch beheerd worden als groene lijnen ingetekend. Na de herindeling is dit beheer op betreffende bermen in de voormalige gemeente Vries doorgezet zonder er verder ruchtbaarheid aan te geven.
kaart
kaart ecologisch bermbeheer 2009
Eén kosteloos systeem heeft de nieuwe gemeente niet overgenomen. Dat betreft het onderhoud van bermsloten, die tegenwoordig om het jaar helemaal worden kaalgeschoren. Alle vlinders en insecten worden daarbij vernietigd. Hebben ze zich het jaar daarop weer enigszins hersteld, dan worden ze bij de volgende maaironde weer om zeep geholpen. Als het ene jaar de ene kant en het andere jaar de andere kant van de sloot gemaaid wordt, hebben de vlinderpoppen die in het uitgebloeide gras van de ongemaaide slootkant hangen de kans om in het voorjaar weer uit te vliegen, en ook een jonge egel kan in leven blijven. Dit vergt slechts een goede voorlichting en het kost niets. Het huidige beheer van alles kaal maken en uitdiepen is een perfect systeem van natuurvernietiging.
april 2012 Evaluatie van bermbeheer door het Waterschap
Ook met de ecoloog van het Waterschap Hunze en Aa's is in de afgelopen tijd regelmatig contact geweest over het onderhoud van slootkanten en watergangen. Het maaibeleid wordt door het Waterschap zelf regelmatig geëvalueerd aan de hand van foto's die jaarlijks op een aantal vaste plaatsen worden genomen. In 2011 is er door het Waterschap op vrij grote schaal eenzijdig onderhoud gepleegd, dat wil zeggen dat in de eerste ronde eenzijdig de vegetatie op het talud is blijven staan.
Verder wordt er nagegaan of bij afschrijving van delen van het machinepark er machines kunnen worden ingezet die minder verstorend doorwerken op de fauna. Met zes waterschappen is daar een inventarisatie van gemaakt:
Welke machine heeft welk effect, en wat is vanuit oogpunt van fauna meer en minder gewenst?

Samenvatting van conclusies uit dit rapport
Effecten van materieel op fauna:
fauna is niet te missen
'Fauna is niet te missen'
Impact huidige maaimethoden

  • Cirkelmaaier (schijfmaaier of trommelmaaier) is verantwoordelijk voor een tweemaal zo hoog sterftecijfer als de maaibalk.
  • Kneuzer - bij toevoeging van een kneuzer aan een cirkelmaaier is het sterftecijfer drie tot viermaal zo hoog, als wanneer wordt gemaaid met een maaibalk.
  • Klepelmaaiers en klepelen gecombineerd met afzuigen zijn verantwoordelijk voor de grootste schade aan fauna, maar door gebrek aan voldoende onderzoek en tegenstrijdigheid tussen de uitgevoerde onderzoeken is het moeilijk een verschil te maken tussen beide maaimethodes.

    Het ideale maaibeheer in het algemeen:

    • Voldoende variatie in ruimte en tijd bij het onderhoud is de primaire factor bij het streven naar vermindering van schade aan de fauna.
    • Inzetten van het minst schadelijke materieel is een tweede factor om dit doel te realiseren.

      Voor het droge profiel:

      • Een maai-ruimcombinatie, waarvan de maaihoogte goed instelbaar is tot boven de 10 cm is het minst schadelijk
      • De machine mag geen zuigende werking hebben op de bodem
      • Maaisel zo grof mogelijk houden
      • De machine betreedt slechts een beperkt deel van het terrein met een geringe wieldruk

      Voor het natte profiel:

      • Een machine die de vegetatie ruim boven de bodem afknipt. Omdat verstoring van de bodem voor veel fauna dramatische gevolgen heeft moet dit voorkomen worden.
23-07-2012 Brief van Natuurplatform over nutteloos maaien over de volledige breedte van bermen.
Geachte heer Soet,
Ik las in de Oostermoer dat er op bermbeheer e.d. fors bezuinigd moet worden. Dan verbaast het me dat er maai-zuigcombinaties van de gemeente rondrijden die volstrekt nutteloos bezig zijn. Zoals op deze foto bij Okkenveen, richting Ydermade. Kort gras nog een beetje korter. Het valt me op dat steeds meer van dit soort apparaten worden ingezet, die juist funest zijn voor de ecologie. Het zou een stap voorwaarts zijn, als niet alleen ecologisch waardevolle bermen gespaard werden maar ook gewone bermen in het landelijke gebied die breed genoeg zijn. Er zijn veel brede bermen die zich daarvoor lenen. De plantjes komen daarna vanzelf.

Met vriendelijke groet,
Philippe Boucher
maai-zuigcombinatie
maai-zuigcombinatie
brede berm
brede berm Ydermade
Iebele Jan Soet: Het klopt dat vanaf volgend jaar bezuinigd moet worden op het beheer van bermen en sloten.
We gaan met name een groot aantal sloten minder frequent maaien. De meningen verschillen over de schade aan de fauna door de inzet van de verschillende machines. De huidige machine voert de maatregel in één werkgang uit en er wordt in ieder geval verschraald. Dit scheelt behoorlijk in kosten t.o.v. maaien, harken en verzamelen (3 werkgangen, 3 x onrust en schade).
Foto 1 is inderdaad volstrekt nutteloos werk en ik heb hier de uitvoerende dienst ook over aangesproken.
Helaas is deze berm door één van uw medeburgers eerder gemaaid (dit zien wij helaas op meerdere locaties)
Foto 2: afgelopen voorjaar met de 3 IVN afdelingen de bermbeheer kaarten doorgenomen. Dit heeft geresulteerd in dat er een aantal bermen van primair naar ecologisch is gegaan (dus 2 x per jaar klepelen naar 2 x per jaar maaien en afvoeren)
Daarnaast zijn een aantal bermen die 2 x per jaar gemaaid werden naar 1 x per jaar gegaan. Kortom al een hele stap voorwaarts.
De door u opgestuurde foto is inderdaad nog een locatie die bij de eerste maaibeurt (juni/juli) grotendeels kan blijven staan.
Zal deze notitie ook verwerken voor volgend jaar.
Uit het antwoord blijkt, dat in het beleid van de gemeente vooral de kosten doorslaggevend zijn.
Vandaar dat de maai-zuigcombinatie voorlopig nog niet uit beeld is. Resultaat van het overleg met het IVN is wel, dat het onderhoud van een aantal bermen is teruggeschaald naar een minder intensieve vorm van beheer. Als kleine stap voorwaarts is het klepelen op een aantal plaatsen vervangen door maaien en afzuigen. Ook is men bereid in te gaan op suggesties om niet altijd iedere berm over de volledige breedte te maaien. Het advies van het IVN om ieder jaar een deel van de vegetatie ongemoeid te laten, is echter niet overgenomen. Het grootste deel van de bermen moet kennelijk toch één keer per jaar helemaal kaal en schoon.

Volgens Iebele Jan Soet verschillen de meningen over de schade aan de fauna door de inzet van de verschillende machines nogal. Uit het rapport van de Waterschappen over de impact van maaimachines op de fauna blijkt echter overduidelijk dat er wel degelijk een duidelijk beeld bestaat. En als er dan al schadelijke machines gebruikt moeten worden, omdat die nog niet zijn afgeschreven, is juist het eenzijdig maaien van bermen of slootkanten een goed alternatief om al te grote schade te beperken.
Zie het rapport "FAUNA IS NIET TE MISSEN" elders op deze pagina.
24-07-2012 Verslag vanuit het Waterschap over beheer van bermen en sloten in gebied Van Duinweg tot Beekdal
De ecoloog van het Waterschap maakt iedere zomer een fotoronde door het gebied om te zien hoe beheer en onderhoud verlopen en of de afspraken die gemaakt zijn door de onderhoudswerkers goed zijn uitgevoerd. De intenties zijn goed, maar de praktijk, waarin de buitendienst de opdrachten moeten uitvoeren is soms weerbarstig. Toch wordt er vooruitgang geboekt.
Eén van die afspraken was, om (waar mogelijk) de vegetatie op taluds van watergangen die het waterschap zelf onderhoudt, in ieder geval eenzijdig te laten staan tot minimaal 15 juli en zo mogelijk tot de volgende maaironde van eind augustus/september. In zijn algemeenheid heeft men zich door het gehele gebied heen behoorlijk goed aan deze opdracht gehouden. Resultaat: vele extra kilometers lang (eenzijdig) ongemaaide taluds in mei/juni/juli. Van de kade langs de Drentsche Aa is conform de afspraak alleen de kruin gemaaid.
Tolhuisweg
Tolhuisweg
eenzijdig gemaaid
Opvallend was dat de watergang langs de Tolhuisweg in Midlaren grotendeels wel tweezijdig is gemaaid, evenals de afvoersloot richting Drentsche Aa. Bij deze laatste was dat waarschijnlijk een praktische kwestie (aan het eind gekomen moet er langs dezelfde route terug gereden worden en neemt men gewoon de overkant van de sloot even mee). Langs de Tolhuisweg is dat niet het geval en daar had dan ook overal eenzijdig gemaaid kunnen worden. Bij de evaluatie met de werkers zal dit aan de orde gesteld worden.
Een andere suggestie die aan de buitendienst wordt meegegeven is: Laat op plekken die zich daartoe lenen de vegetatie ook in de winter overstaan. In Noord-Groningen wordt dat al wel gedaan, maar hier gebeurt dat nog te weinig.
Tolhuisweg
Tolhuisweg
tweezijdig gemaaid
21-10-2012 Bloeiende bermen in de herfst... vliegenzwammen
Ook in de herfst kunnen bermen overdadig bloeien, als ze niet gemaaid zijn... Hier de berm langs het fietspad aan de Groningerstraat te Midlaren, vlak naast de bushalte richting Groningen.
          naar top van pagina
          naar overzicht 2013
home ruimtelijke ordening fietspad Okkenveen  
actueel natuurbeheer Duinweg-beekdal 2010-2011
data projecten Nat.plf bermbeheer 2012
thema's informatiepagina's   2013-2014
contact dia-presentaties    
links natuur & recreatie    
archief      
nieuwsbrief